Çevre Sağlığı Okuryazarı mıyız? X, Y, Z Kuşakları Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Yozgat ili Merkez ilçesinde yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerin çevre sağlığı okuryazarlığı düzeylerini belirlemek ve bu düzeyleri X, Y ve Z kuşakları açısından karşılaştırmaktır. Araştırma kesitsel ve tanımlayıcı tasarımda olup 414 birey ile yürütülmüştür. Veriler sosyodemografik bilgi formu ve Çevre Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi, güvenirliği ise Cronbach Alfa katsayısı ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Katılımcıların toplam çevre sağlığı okuryazarlığı puan ortalaması 4,14±0,48 olarak bulunmuştur. Kuşaklar arasında yalnızca davranış alt boyutunda anlamlı farklılık saptanmış ve X kuşağının davranış puanı Z kuşağından daha yüksek bulunmuştur. Z kuşağının bilgi puanı sayısal olarak en yüksek olmasına karşın davranış puanının en düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca kadınların çevresel maruziyet algısı puanı erkeklerden, evli ve çocuk sahibi bireylerin davranış puanları ilgili karşılaştırma gruplarından, üniversite ve üzeri eğitim düzeyine sahip bireylerin bilgi puanları ise ilkokul/ortaokul mezunlarından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Bulgular, çevre sağlığı okuryazarlığının geliştirilmesinde bilgi düzeyinin artırılmasının tek başına yeterli olmayabileceğini ve özellikle genç kuşaklarda bilginin davranışa dönüştürülmesini destekleyen uygulama odaklı yaklaşımlara gereksinim olduğunu göstermektedir.