Put-Call Oranı ve Koşullu Getiri Tahmini: BIST30 Endeks Opsiyon Piyasasında Volatiliteye Bağlı Öngörü Gücü

Abstract

Çalışma 2024/07 – 2025/07 dönemlerinde BİST Vadeli İşlemler ve Opsiyon Piyasası’nda işlem gören BİST30 endeksine dayalı opsiyon kontratlarında gerçekleşen işlemlerin BİST30 getiri endeksinin kısa vadeli getirilerini tahmin etme yeteneğini ölçmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın odağında, P/C oranının spot piyasa için sinyal etkisi üreterek, kısa vadeli getirileri öngörme gücü yer almaktadır.P/C oranı veri seti, günlük periyotta o gün için işlem gören BİST30 endeksine dayalı tüm vade ve tüm kullanım fiyatlarındaki kontratlarda gerçekleşen işlemlerin kümülatif hacim toplamları dikkate alınarak hazırlanmıştır. Spot piyasa için BİST30 Getiri Endeksi’nin günlük kapanış fiyatları üzerinden kümülatif getiriler oluşturulmuştur. Kontrol değişkeni olarak gecikmeli getiriler kullanılmış ve momentum değişkeni hesaplanmıştır. Oynaklığın tahminlemeye etkisini gözlemlemek maksadıyla volatilite değişkeni günlük getirilerin karesi şeklinde belirlenmiştir. Hacim bazlı P/C oranının getirilere ilişkin tahmin gücü regresyon analizi ile kontrol ve etkileşim değişkenleri eklenerek farklı modeller kurulmuş ve test edilmiştir. Akabinde etkileşim teriminin marjinal etkisini ölçmek amacıyla marjinal etki analizi yapılmıştır. Yapılan tüm regresyon analizlerinde Newey West (HAC) düzeltmesi kullanılmış, örtüşen periyotlardan kaynaklı seri bağlılığı giderilmiştir. Elde edilen bulgular, hacim bazlı P/C oranının tek başına spot getirileri öngöremediğini ancak oynaklık koşulu eklendiğinde anlamlı tahmin gücü üretebildiğini göstermiştir. Oynaklık için marjinal etki analizi yapıldığında, yüksek oynaklık dönemlerinde anlamlı tahmin gücü üretilirken, oynaklığın olmadığı dönemlerde tahmin gücünün zayıfladığı görülmüştür.