Sağlık Çalışanları Örneği ile İdarenin Kamu Görevlisine Rücu Kararının Hukuksal Niteliği ve Yargısal Denetimi

Abstract

Anayasa’nın 129/5. maddesine göre, kamu görevlisinin görevini ifa sırasında verdiği zarardan doğan tazminat davaları idareye karşı açılabilir. Bu düzenlemenin amacı kamu görevlisini tazminat taleplerine karşı korumaktır. Böylece kamu görevlisinin karar alma inisiyatifi güçlendirilmiş olur. Düzenleme aynı zamanda mağduru tazminat güvencesine yönlendirmektedir. Anayasa’nın 129/5. ve 40/3. maddelerine göre, idarenin mağdura ödediği tazminatı kusurlu kamu görevlisine rücu etmesi sistemin unsurlarından birisidir. Elbette ödenen tazminat kamu bütçesine verilen bir zararı ifade etmektedir. O halde kamu görevlisinin tam bir tazmin bağışıklığına sahip olmadığı ifade edilebilir. Anayasa’da düzenlenen bir konu olmasına rağmen, rücu kararının bir zorunluluk mu yoksa takdir yetkisine bağlı bir konu mu olduğu sorunu yorum çabalarına konu olmuştur. Sorun Anayasa’da rücu yetkisinin niteliğinin iki ayrı maddede birbiriyle çelişen ifadelerle düzenlenmiş olmasından kaynaklanmaktadır. Bu çalışma, Türk hukuk öğretisi ve uygulamasının yaygın görüşünün aksine kamu görevlisine yönelik rücu kararının takdire bağlı olduğunu ileri sürer. Rücu kararı, kamu görevlisinin kusurunun ağırlığına bağlı bir konu olarak değerlendirilmelidir. Ödenen her tazminatın kamu görevlisine rücu edilmesi sistemin amacıyla bağdaşmaz. Kamu görevlisinin ağır kusurunun bulunmadığı durumlarda idarenin rücu konusunda takdir yetkisine sahip olduğu kabul edilmelidir. Nitekim riskli bir kamu hizmetini yürüten sağlık çalışanları için getirilen özel düzenlemeler rücu konusunu takdir yetkisi bağlamında düzenlemektedir. Sağlık çalışanları için getirilen özel düzenlemeler genel uygulamanın yetersizliğini göstermiştir. Takdir yetkisine dayanan rücu kararının yargısal denetimi; kamu görevlisinin hakları açısından özel bir önem arz eder. Türk idare hukukunda rücu süreci özel hukuk uyuşmazlığı olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle idarenin rücu yetkisinin denetimi oldukça sınırlı bir düzeyde kalmaktadır. Mevcut yargısal denetim kamu görevlisinin hak arama hakkı açısından oldukça yetersizdir.