Görsel Düşünmede Metin ve Yapay Zeka: İç Mekan Elemanlarının Temsili Üzerine Bir Atölye Çalışması

Abstract

Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin tasarım eğitiminde yaratıcı ve eleştirel düşünmeyi nasıl etkilediğini araştırmayı amaçlar. Bu amaçla öğrencilerin metinden görsele üretim süreçlerini incelerken, iç mekân öğeleri üzerine kavramsal düşünce ve görsel temsiller geliştireceği bir atölye kurgulanmıştır. Atölye, Başkent Üniversitesi İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü’nde farklı sınıf düzeylerinden 18 öğrencinin katılımıyla yürütülmüştür. Georges Perec’in Mekân Feşmekân (1974) eserindeki iç mekân öğelerine ilişkin pasajlar, mekân algısını derinleştirmek amacıyla tartışma ve kavramsallaştırma sürecinin başlangıç noktası olarak belirlenmiştir.Atölye iki grup üzerinden yapılandırılmış; ilk grup, önce geleneksel yöntemleri ardından Stable Diffusion yapay zekâ uygulamasını, ikinci grup ise yöntem sıralamasını tersine çevirerek üretim gerçekleştirmiştir. Öğrenciler üretimleri arasından potansiyel taşıdığını düşündüğü görseller seçmiş; elde edilen çıktılar “metnin etkisi”, “görselleştirme tekniği” ve “düşünme biçimindeki değişim” başlıkları altında anket sonuçları ve süreç gözlemleri de dahil edilerek değerlendirilmiştir. Atölye sonucunda yöntem sıralamasının değişiminin (GY-YZ’den YZ-GY’ye) üretilen temsilleri algılama ve yorumlama yaklaşımlarının değişmesine sebep olduğu gözlenmiştir. Yapay zekânın yaratıcı süreçteki rolünün doğru tanımlanması gerektiği görülmüştür. Öğrencilerin yapay zekâ araçlarını sonuç ürün odaklı değil; düşünerek, sorgulayarak ve yaratıcı biçimde kullanmalarını teşvik edecek yöntemler geliştirilmesi gerekmektedir. Bu yaklaşımla yapay zekâ araçlarının geleneksel yöntemlerle birlikte hibrit bir öğrenme modeli içinde kullanılması, pedagojik çeşitliliği ve yaratıcı potansiyelin artmasına olanak sunacaktır.