INGLIZ VA O'ZBEK TILLARIDA TABIAT FENOMENLARINING METAFORIK KONSEPTUALIZATSIYASI

Abstract

Maqolada ingliz va o'zbek tillarida tabiat fenomenlarining mavhum tushunchalarni anglashga xizmat qiluvchi metaforik manba sohasi sifatidagi o'rni tahlil qilinadi. Suv, olov, shamol, bo'ron, yomg'ir, quyosh va osmon obrazlari bilan bog'liq tanlangan frazeologik hamda turg'un metaforik ifodalar asosida manba va maqsad sohalari o'rtasidagi konseptual mosliklar aniqlanadi. Qiyosiy-kognitiv va lingvokulturologik tahlil tabiatning fizik xususiyatlari insonning hissiy holati, ijtimoiy munosabatlari, xavf, vaqt va muvaffaqiyat haqidagi tasavvurlariga qanday ko'chirilishini ko'rsatadi. Bir xil konseptual modelning turli leksik obrazlarda ifodalanishi hamda shaklan yaqin birliklarning pragmatik farqlari alohida ko'rib chiqiladi. Tadqiqot natijasida metaforik umumiylikni milliy-madaniy aynanlik bilan tenglashtirmaslik, etimologik taxminlarni esa sinxron semantik tahlildan ajratish zarurligi asoslanadi. Tahlil tavsifiy xarakterga ega bo'lib, tanlangan misollar til tizimining statistik to'liq manzarasi sifatida talqin qilinmaydi.