II. Meşrutiyet Dönemi Hukukçularından Ahmed Şuayb’ın Yerel Yönetimler ve Taşra İdaresi Üzerine Görüşleri

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı II. Meşrutiyet döneminde edebiyattan, tarihe, sosyolojiden hukuka kadar birçok alanda yazı kaleme alan Ahmed Şuayb’ın, Osmanlı yerel yönetimler ve taşra idaresi üzerine yapmış olduğu tespitleri incelemektir.Yöntem: Bu çalışmada, II. Meşrutiyet dönemi aydınlarından hukukçu Ahmed Şuayb’ın Osmanlıca olarak kaleme aldığı Hukuk-ı İdare adlı eseri temel alınarak, dönemin yerel yönetimleri ile taşra idaresi incelenmiştir. Ayrıca, Osmanlı idare hukuku, hukuk düşüncesinin gelişimi ve idare hukukunun kurumsallaşma sürecine ilişkin çok sayıda akademik makale ve ikincil kaynak taranmıştır.Bulgular: Ahmed Şuayb, farklı alanlarda kaleme aldığı eserlerine rağmen esasen bir hukukçudur. Bir süre Hukuk Mektebi’nde idare hukuku dersleri vermiştir. Ancak araştırmacılar, Şuayb’ın bu yönünü büyük ölçüde göz ardı etmiş; çalışmalarında daha çok onun edebî ve sosyolojik yönleri üzerinde durmuştur. Bu durum, mevcut çalışmada Şuayb’ın hukukçu kimliğinin özellikle ele alınmasını gerekli kılmıştır.Sonuç: Bu çalışmada, Ahmed Şuayb’ın söz konusu eserinin yerel yönetimler ve taşra idaresine ilişkin bölümü incelenmiştir. Böylece Şuayb’ın Osmanlı yerel yönetimleri ve taşra idaresine dair değerlendirmeleri ortaya konulmuştur. Eserinde ağırlıklı olarak Osmanlı Devleti’nin yerel yönetim ve taşra idaresine ilişkin hukuki ve fiilî durumunu ele alan Şuayb, dönemin Osmanlı koşullarını Avrupa ülkeleriyle karşılaştırarak kendine özgü üslubuyla çeşitli çözüm önerileri geliştirmiştir.