1960’lar Türkiye’sinde Hegemonya ve Ekonomi Politik: TİP ve CKMP/MHP’nin Stratejilerinin Gramsciyen Bir Analizi

Abstract

Bu makale, Türkiye İşçi Partisi (TİP) ile Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi/Milliyetçi Hareket Partisi’nin (CKMP/MHP) 1965 ve 1969 seçim beyannamelerini Gramsciyen bir perspektifle karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Seçim beyannameleri, partilerin hegemonik iddialarını tek bir metinde yoğunlaştırmaları bakımından Gramsciyen analiz için ayrıcalıklı birincil kaynaklar niteliği taşımaktadır. Beyannameler, yönlendirilmiş içerik analizi yöntemiyle öncelikle Gramsci’nin hegemonya teorisinden türetilen kavramlar doğrultusunda tümdengelimsel bir yaklaşımla kodlanmış, analiz sürecinde ortaya çıkan yeni anlam örüntüleri doğrultusunda tümevarımsal kodlamalar da yapılmıştır. Kodlama ve analiz süreçlerinde MAXQDA nitel veri analizi programından yararlanılmıştır. Bulgular, TİP’in sınıf temelli, tabandan örgütlenmeye ve işçi sınıfının öncülüğüne dayanan karşı hegemonik bir siyasal hat geliştirdiğini, CKMP/MHP’nin ise mevcut toplumsal düzeni yukarıdan aşağıya kurumsal müdahalelerle yeniden yapılandırmayı hedefleyen pasif devrimci bir hegemonya yönelimi ortaya koyduğunu göstermektedir. Yerel ampirik verilerle kuramsal soyutlama arasında bağ kuran bu makale, literatürde genellikle olay merkezli bir tarih yazımıyla işlenen 1960’lı yılların siyasi rekabetini hegemonya ve rıza inşası dinamikleri üzerinden yeniden okumaktadır. Siyasi tarihin “ne oldu” sorusundan hegemonya kavramının “nasıl meşrulaştırıldı” sorusuna geçen analiz bugünü de anlamlandıracak yorumlar yapılmasına olanak sağlayacaktır.