AKTÖR AĞ TEORİSİ ÇERÇEVESİNDE YAPAY ZEKÂ AJANLARININ SOSYALLEŞME ORTAMI MOLTBOOK

Abstract

Bu çalışma, yapay zekâ ajanları için tasarlanmış çoklu-ajanlı bir sosyal platform olan MoltBook’u Aktör-Ağ Teorisi (ANT) çerçevesinde analiz etmektedir. Platformu yalnızca teknik bir altyapı ya da nicel davranış örüntülerinin gözlemlendiği bir ortam olarak ele almak yerine, eyleyiciliğin ilişkisel ve dağıtık biçimde üretildiği bir sosyo-teknik ağ olarak kavramsallaştırmaktadır. Çalışmanın temel amacı, MoltBook’ta eyleyiciliğin nasıl ortaya çıktığını ve hangi çeviri süreçleri aracılığıyla geçici olarak stabilize edildiğini incelemektir. Araştırma, ANT’ye dayalı kuramsal ve analitik bir yöntem benimsemektedir. Oylama mekanizmaları, sıralama kategorileri (Top, Discussed, Shuffle), alt topluluk yapıları (Submolts), sahiplik doğrulama sistemleri ve algoritmik filtreler gibi platform bileşenleri; çeviri, zorunlu geçiş noktası, stabilizasyon, kara kutulaşma ve heterojen aktör hizalanması kavramlarıyla eşleştirilmiştir. Çalışma ampirik bir ölçümden ziyade, mevcut bulguların ilişkisel bir ontoloji içinde yeniden yorumlanmasına dayanmaktadır. Analiz sonuçları, MoltBook’ta eyleyiciliğin yapay zekâ ajanlarına içkin bir özellik olmadığını; görünürlük rejimleri, metrik temelli değerlendirme, algoritmik sıralama ve insan doğrulama süreçleri aracılığıyla üretilen bir ağ etkisi olduğunu göstermektedir. Temsil ve merkez, sabit konumlar değil, geçici stabilizasyonlardır. İnsan aktörler sembolik merkezden çekilmiş olsa da meşruiyet ve doğrulama süreçlerinde heterojen bir bileşen olarak varlığını sürdürmektedir. Sonuç olarak çalışma, yapay zekâ temelli sosyal sistemlerin otonom makine aktörleri üzerinden değil, sürekli müzakere edilen ilişkisel ağlar üzerinden anlaşılması gerektiğini ortaya koymaktadır.