Cumhuriyet Döneminde Tunceli’de Asayiş Ve İskân Sorunu

Abstract

Tunceli il sınırlarını da kapsayan ve biraz daha geniş bir coğrafyayı ifade eden Dersim bölgesi, tarihi süreçte asayiş sorunlarıyla sürekli gündeme gelen bir bölge olma özelliğini sürdürmüştür. Bölgede egemenlik kuran merkezi otorite ile yerel feodal otoriteler arasındaki asayiş sorunlarından kaynaklı çatışmalar da bu ölçüde sürekliliğini korumuştur. Türkiye Cumhuriyeti devleti de bu sorunla karşılaşmış ve isyanlarla mücadele etmek zorunda kalmıştır. Bölge coğrafyasının zorluğu ve ekonomik yönden zayıflığı bu süreklilikte temel rolü oynamıştır. Cumhuriyetin erken dönemlerinde ülkenin her bölgesi ve kesimi ile ilgili yapılan düzenlemeler ve inkılaplar, Dersim coğrafyasını da doğal olarak etkilemiştir. Feodal unsurların merkezi otoritenin kontrolü altına alınması için yapılan bölgedeki imar ve iskân faaliyetleri bu otoritelerin statüsünü ve alışkanlıklarını etkilemiş, oluşan memnuniyetsizlik merkezi otoriteye isyan edecek boyutlara ulaşmıştır. İsyan ve asayiş sorununu çözmek için atılan adımlar bir bakıma isyanlara gerekçe oluşturmuştur. Bu çalışmada isyan ve asayiş sorununun çözümü konusundaki çabalar çözüm için uygulanan zorunlu iskân uygulamaları, tarafların algı ve yaklaşımları dikkate alınarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Türkiye’nin güncel güvenlik sorunlarıyla da ilgili olarak, dönemin detaylıca incelenmesi, benzer sorunların çözümüne katkı sağlayabilecektir. Araştırmamızda konuyla ilgili arşiv belgelerinin ışığında tespitler yapılmaya ve sonuçlar çıkarılmaya çalışılmıştır.