Yazın Çevirisi ve Kültürel Aktarım: TR. İsimli Dergi Çevirisi Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Kültürlerarası etkileşimde çevirinin rolü, kaynak metindeki kültürel dokunun erek dildeki temsiliyet düzeyi ve aktarım başarısı ile doğrudan ilişkilidir. Bu çalışma, Yunus Emre Enstitüsü tarafından iki dilli olarak yayımlanan TR. adlı derginin 2015 Mayıs-Haziran sayısında yer alan kültürel unsurları; yazın çevirisi ve kültürel aktarım ilişkisi bağlamında ayrıntılı olarak ele almaktadır. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. İncelenen sayının tamamı veri seti olarak ele alınmış, Türkçe metinlerde yer alan kültürel öğeler tespit edilerek tematik kategoriler altında sınıflandırılmıştır. Daha sonra bu öğelerin İngilizce çevirileri, Venuti'nin (1995) yabancılaştırma ve yerlileştirme yaklaşımı ile Durdağı'nın (2025) sınıflandırması doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bulgular, kültürel öğelerin erek dile aktarımında yabancılaştırma yönteminin baskın olarak tercih edildiğini göstermektedir. Yabancı bırakma yöntemi özellikle coğrafi adlar, karakter adları ve bazı eser adlarında öne çıkarken, yerlileştirme yöntemi daha çok erek dilde yerleşik karşılığı bulunan edebî türler ve görsel sanat terimlerinde kullanılmıştır. Ayrıca açıklama yönteminin uygulanışında tutarlılık bulunmadığı ve bazı kültürel kavramlarda terminolojik açıdan tartışmaya açık çeviri tercihlerine başvurulduğu tespit edilmiştir. Çalışma, kurumsal kültürel diplomasi kapsamında yayımlanan bir süreli yayındaki yazın çevirilerini kültürel aktarım ekseninde bütüncül olarak incelemesi bakımından özgünlük taşımaktadır. Araştırma yalnızca TR. dergisinin 2015 Mayıs-Haziran sayısıyla sınırlandırılmıştır. Elde edilen bulguların, kurumsal kültürel diplomasi yayınlarında kültüre özgü öğelerin çevirisi ve kültürel aktarım süreçlerine ilişkin yapılacak gelecekteki araştırmalara katkı sağlaması beklenmektedir.