Ebeveynlerin ergen çocuklarına ilişkin kaygıları: Kuşaklararası deneyimlerin karşılaştırılması

Abstract

Amaç: Araştırmada, ergen ebeveynlerinin kuşaklararası ebeveynlik deneyimlerinde yaşadıkları zorlukların, kaygıların ve bu kaygılarla baş çıkma stratejilerinin zamana bağlı nasıl değişim gösterdiğinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Nitel karşılaştırmalı araştırma yaklaşımı ile tasarlanan çalışmada, ergenlik döneminde çocuğu olan ebeveynler ile ergenlik dönemini tamamlamış çocuğu olan ebeveynlerden oluşan toplam 30 katılımcı çalışma grubunu oluşturmuştur. Çalışmada veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve form aracılığıyla toplanan verilerin nitel tematik analizi ile kodlar, temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Bulgular: Ebeveynlerin ergen çocuklarıyla iletişim ve disiplin kurmada zorluklar yaşadıkları, özellikle günümüz ebeveynlerinin ergenliği anlamada yaşadıkları zorluklar ile birlikte akademik ve gelecek odaklı zorluklar yaşadıkları, ergenlik dönemini tamamlamış çocuğu olan ebeveynlerin ise ebeveynlikte yetersizlik ve tükenmişlik duygularıyla birlikte aile ve yaşam koşullarına bağlı problemler yaşadıkları belirlenmiştir. Ebeveyn kaygılarının özellikle olumsuz sosyal çevre ve riskli davranışlar, değerler ve inanç alanlarında olmakla birlikte günümüz ebeveynlerinin daha çok ekran süresi, internet güvenliği ve dijital ortamın olumsuz etkilerine vurgu yaptıkları görülmüştür. Ebeveynlerin kaygılarıyla baş edebilmede, iletişim kurma, kontrol ve takip, duygusal öz düzenleme ve sabır, sosyal destek alma, manevi ve bilişsel baş etme gibi stratejiler ile birlikte ergenlik dönemini tamamlamış çocuğa sahip ebeveynlerin özellikle bireysel kaçınma stratejisine başvurdukları belirlenmiştir. Sonuçlar: Zaman perspektifinde geçmiş ve günümüz ebeveynlerinin ergen çocuklarını yetiştirme sürecinde değişen zorluklar ve kaygılar yaşadıkları, gerçekleşen değişimin etkisiyle farklı baş etme stratejileri geliştirdikleri görülmüştür.