L-TRYPTOPHAN, L-PHENYLALANINE VA DL-TYROSINE ISHTIROKIDAGI 3D-METALLAR KOORDINATSION BIRIKMALARINI SHAKLLANTIRISH VA KRISTALLANISH IMKONIYATLARINI O'RGANISH

Abstract

Ushbu tezisda L-tryptophan, L-phenylalanine va DL-tyrosine aminokislotalari asosida 3d-o'tish metallari bilan koordinatsion birikmalar shakllantirish va ularning kristallanish imkoniyatlarini o'rganish masalasi ko'rib chiqiladi. Tadqiqotning ilmiy dolzarbligi aminokislotalarning biologik ligand sifatidagi xususiyatlari, metall ionlari bilan kompleks hosil qilish qobiliyati hamda ularning kristall muhitida tartibli supramolekulyar tuzilmalar hosil qilish imkoniyati bilan belgilanadi. Tanlangan ligandlarning strukturaviy farqi, xususan, L-tryptophan tarkibidagi indol guruhi, L-phenylalanine tarkibidagi fenil guruhi va DL-tyrosine tarkibidagi fenolik gidroksil guruhi metall–ligand o'zaro ta'sirining xususiyatlarini farqlashi mumkin. Tadqiqotda Cu(II), Ni(II), Co(II), Mn(II), Zn(II) va Fe(II/III) ionlari potensial koordinatsion markazlar sifatida qaraladi. Kompleks hosil bo'lishiga pH, metall:ligand nisbati, erituvchi tabiati, harorat, konsentratsiya va kristallanish kinetikasi kabi omillarning ta'siri baholanadi. Kristallangan mahsulotlarni FTIR, UV–Vis, termik tahlil, kukunli rentgen-difraksion tahlil va imkon qadar yagona kristall rentgen-strukturaviy tahlil yordamida tavsiflash taklif etiladi. Tadqiqotning asosiy natijasi sifatida ushbu uch aminokislotaning 3d-metallar bilan koordinatsiyalanish xususiyatlari va kristallanishga moyilligini qiyosiy baholash ko'zda tutiladi.