PERAKENDE SEKTÖRÜNDE DAĞITIM SÜREÇLERİNİN SWARA YÖNTEMİYLE ANALİZİ: RİSK YÖNETİMİ PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Dağıtım ve risk yönetimi; tedarik zinciri yönetiminin etkinliği açısından iki önemli kavramdır. Tedarik zinciri yönetimi bağlamında dağıtım süreçleri; taşıma, depolama, envanter yönetimi, siparişin gerçekleştirilmesi, dağıtım ağı tasarımı gibi temel unsurlardan oluşmaktadır. Dağıtımda risk yönetimi, işletmelerin dağıtım operasyonlarını olumsuz yönde etkileyebilecek risklerin sistematik biçimde belirlenmesi, değerlendirilmesi ve azaltılması sürecini ifade etmektedir. Etkin bir risk yönetimi yaklaşımı; operasyonel aksaklıkları ve kayıpları en aza indirirken, mal ve hizmetlerin üreticilerden tüketicilere kesintisiz ve güvenilir bir şekilde ulaştırılmasına katkı sağlamaktadır. Bu kapsamda, işletmeler riskleri tanımlayıp yöneterek dağıtım operasyonlarının dayanıklılığını artırabilmekte ve müşteri memnuniyetini koruyabilmektedir. Bu çalışmada, dağıtım süreçlerindeki risklerin incelenmesi ve bu risklerin önem derecelerine göre sıralanması amaçlanmıştır. Çalışma çerçevesinde yapılan literatür incelemesi ile dağıtım faaliyetlerine ilişkin risk boyutları belirlenmiş; kriterlerin göreli ağırlıkları, çok kriterli karar verme tekniklerinden biri olan Step-Wise Weight Assessment Ratio Analysis (SWARA) yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında toplam dokuz uzmanın görüşüne başvurulmuştur. Bu uzmanlar; akademi ve sektörü temsilen beş öğretim üyesi, Türkiye genelinde faaliyet gösteren sektör lideri bir perakende işletmesinden üç yönetici ve bir iş güvenliği uzmanından oluşmaktadır. Uzman değerlendirmeleri doğrultusunda elde edilen bulgular, dağıtımda kaynak sağlayıcı risklerin, talep kaynaklı ve stok riskleri gibi diğer risk türlerine kıyasla daha yüksek öneme sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu yönüyle çalışma, tedarik zinciri risklerini genel bir çerçevede ele alan mevcut literatürden farklı olarak, dağıtım fonksiyonu özelinde risklerin önceliklendirilmesine odaklanmakta ve uygulamaya ilişkin sonuçlar sunarak literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.Çalışma çerçevesinde yapılan literatür incelemesi ile dağıtım faaliyetlerine ilişkin risk boyutları belirlenmiş; kriterlerin göreli ağırlıkları, çok kriterli karar verme tekniklerinden biri olan Step-Wise Weight Assessment Ratio Analysis (SWARA) yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Araştırma kapsamında toplam dokuz uzmanın görüşüne başvurulmuştur. Bu uzmanlar; akademi ve sektörü temsilen beş öğretim üyesi, Türkiye genelinde faaliyet gösteren sektör lideri bir perakende işletmesinden üç yönetici ve bir iş güvenliği uzmanından oluşmaktadır. Uzman değerlendirmeleri doğrultusunda elde edilen bulgular, dağıtımda kaynak sağlayıcı risklerin, talep kaynaklı ve stok riskleri gibi diğer risk türlerine kıyasla daha yüksek öneme sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu yönüyle çalışma, tedarik zinciri risklerini genel bir çerçevede ele alan mevcut literatürden farklı olarak, dağıtım fonksiyonu özelinde risklerin önceliklendirilmesine odaklanmakta ve uygulamaya ilişkin sonuçlar sunarak literatüre özgün bir katkı sağlamaktadır.