KURUMSAL YÖNETİM VE MALİYET YAPIŞKANLIĞI İLİŞKİSİ: ABD VE TÜRKİYE KARŞILAŞTIRMASI

Abstract

Maliyet yapışkanlığı kavramı, satışlar arttığında maliyetlerin hızla yükselmesine karşın satışlar düştüğünde aynı oranda azalmaması durumunu ifade etmektedir. Yöneticilerin kontrolleri altındaki kaynakları koruma eğiliminden kaynaklandığı düşünülen bu asimetrik davranış, firma kârlılığı ve verimliliğini olumsuz etkileyebilmektedir. Kurumsal yönetim mekanizmalarının bu eğilimi disipline edip edemeyeceği ise özellikle farklı piyasa yapılarında henüz yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışmada, kurumsal yönetimin maliyet yapışkanlığı üzerindeki etkisi, ABD ve Türkiye imalat sanayi firmalarından oluşan örneklem ile gelişmiş ve gelişmekte olan piyasalar ekseninde karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. 2010-2024 dönemini kapsayan veriler üzerinden Sistem GMM yöntemiyle gerçekleştirilen analizlerde, yöneticilerin nakit harcama taahhütlerini doğrudan yansıtan Nakit Faaliyet Giderleri bağımlı değişken olarak kullanılmıştır. Kurumsal yönetimin etkisi, firmanın bir derecelendirme notuna sahip olma durumu ve elde edilen kurumsal yönetim skorunun düzeyi olmak üzere iki farklı boyutta test edilmiştir. Bulgular, her iki piyasada da kurumsal yönetim gözetimine tabi olmayan firmaların, satış düşüşleri karşısında maliyetlerini kısmakta direnç sergilediğini ortaya koymaktadır. Ancak kurumsal yönetimin disipline edici rolü, söz konusu iki piyasada belirgin biçimde farklılaşmaktadır. ABD piyasasında hem kurumsal yönetim notuna sahip olmanın hem de bu notun yüksekliğinin maliyet yapışkanlığını azalttığı tespit edilmiştir. Türkiye piyasasında ise kurumsal yönetim derecelendirmesine dâhil olmak yapışkanlığı anlamlı ölçüde azaltırken, skorun düzeyi istatistiksel açıdan anlamsız bulunmuştur. Elde edilen bu bulgular, gelişmiş piyasalarda kurumsal yönetimin düzeyinin (kalitesinin), gelişmekte olan piyasalarda ise kurumsal raporlama sistemine katılımın temel disipline edici unsur olduğunu göstermektedir.