Çocuğun Dijital Dünyada Korunmasında Normatif Uyum ve Denetim Çerçevesi

Abstract

Çevrimiçi çocuk risk tipolojileri literatürde yerleşik görünmektedir. Buna rağmen tipolojilerin sahada karar verme süreçlerine, hukuki yetki eşiği, amaçla sınırlılık, zorunluluk/ölçülülük ve usuli güvenceler bakımından denetlenebilir bir uyum mimarisi olarak aktarılmasının çoğu çalışmada ikincil kaldığı düşünülmektedir. Bu çalışma, dijital dünyada çocuklara yönelik risklerin yönetimi için 4C tipolojisi (içerik, temas, davranış, ticari/çıkar) altında 16 ölçütlü normatif uyum ve denetim çerçevesi kurmakta; müdahale koşullarını, asgari veri/delil sınırlarını, kayıt–saklama düzenini, denetim izini ve itiraz güvencelerini kontrol soruları düzeyinde tanımlamaktadır. Çalışma doğrultusunda normatif inceleme ve ikincil kaynak sentezi, kontrollü bir doküman seti (N=29) üzerinden, önceden tanımlı dahil etme/dışlama ölçütleriyle yapılandırılmış belge-temelli değerlendirme ile birleştirilmiştir. İkincil raporlama, kurumsal bildirim ekosisteminde “rapor–olay” ayrımı ve üretken yapay zekâ ilişkili bildirimlerin sınıflandırılması gibi yeni izleme gereksinimlerinin, uyum ve denetlenebilirlik açısından kritik yorum eşikleri ürettiğini göstermektedir. Çerçeve, ISO/IEC 27037–27050 ile uyumlu delil yönetişimi ilkeleriyle ilişkilendirilebilir. Çalışma ayrıca yaygınlık, zarar veya nedensel etki iddiası üretmemektedir.